ΠΕΡΙ ΘΕΩΡΙΩΝ ΣΥΝΩΜΟΣΙΑΣ

“Θεωρία” είναι η ανακάλυψη / διατύπωση γενικών αρχών οι οποίες ερμηνεύουν φαινόμενα, εντασσόμενα σε ένα γνωσιολογικό πλαίσιο που ορίζει η ίδια. Η προέλευσή της από το ρήμα “θεώμαι”, δείχνει ότι η ισχύς της ή μη αφορά στην ακρίβεια των παρατηρήσεων και τη ερμηνευτική επάρκεια της οργάνωσής τους.
“Όλοι οι άνθρωποι είναι φιλόσοφοι”, δηλώνει ο
Καρλ Πόπερ, στον τίτλο του αρκετά ενδιαφέροντος βιβλίου του. Καλοί ή κακοί, πρωτότυποι ή μη, δεν έχει σημασία, αυτό που έχει σημασία για το θέμα μας είναι ότι …”έχουμε δικαίωμα” [υπό την έννοια ότι δείχνει να είναι στη φύση μας] να “στοχαζόμαστε” για θέματα που μας απασχολούν. Και “έχουμε δικαίωμα” να αναζητούμε αιτίες πίσω απ’ τα φαινόμενα – όχι μόνο εκείνα που αποτελούν πηγή κακοδαιμονίας. Να φτιάχνουμε δηλαδή θεωρίες, πρόχειρες ή λιγότερο πρόχειρες, βάσιμες ή αβάσιμες, στεγανές ή διάτρητες. Και να αξιώνουμε, η κριτική που ασκείται σ΄ αυτές να αφορά στην ακρίβεια των δεδομένων που επικαλούμαστε και την εγκυρότητα της λογικής με την οποία γίνεται η αποτίμηση και η χρησιμοποίησή τους.
“Συνωμοσιολογικές” ονομάζονται οι θεωρίες που αποκλίνουν από την επίσημη ερμηνευτική προσέγγιση των γεγονότων. Η επίσημη “αφήγηση”, διαχεόμενη από το σύνολο των μέσων ενημέρωσης, πολύ “επιδραστικότερη” στις μέρες μας χάρη στον do-it-yourself πολλαπλασιαστή ισχύος των social media, χαρακτηρίζεται από ένα είδος ομοφωνίας πίσω από ποικίλες διαφορές, ουσιαστικές ή όχι. Οι τελευταίες αφήνονται να υπάρχουν προς εξυπηρέτηση μιας βιτρίνας ελευθερίας του λόγου, όντας ούτως ή άλλως δευτερεύουσες, μπροστά σε μια σειρά από ζητούμενα που αποτελούν κοινό τόπο για τους “βασικούς παίκτες”.
Οι “συνωμοσιολογικές θεωρίες” προσπαθούν να ανακαλύψουν / φέρουν στο φως αυτά ακριβώς τα ζητούμενα.
Η ίδια η ένταξή τους στην συγκεκριμένη κατηγορία με …δεδομένο το αρνητικό πρόσημο, αποτελεί μια
παρωδία θεωρητικής κατασκευής : σπανίως, αν ποτέ, θα υπεισέλθει κάποιος στις λεπτομέρειες των συνωμοσιολογικών θεωριών *, ή θα ενδιαφερθεί για μια κριτική αποτίμησή τους. Σκοπός του αναφερόμενου σ’ αυτές είναι εξ αρχής ο στιγματισμός τους ως αφερέγγυων, απλώς και μόνο ως “υπαγόμενων” στη συγκεκριμένη κατηγορία.
Αυτό γίνεται μέσα από διαδικασίες δυσφήμισης, γελοιοποίησης. ή, όταν τα παραπάνω δεν αρκούν,
λογοκρισίας και απαγόρευσης.
Επομένως : ο όρος “θεωρίες συνωμοσίας” δεν εξυπηρετεί κάποιο είδος …εύτακτης κατηγοριοποίησης, αλλά
ωμή επίθεση εναντίον της ελευθερίας της σκέψης, μέσω του εκφοβισμού όσων τολμούν να αποκλίνουν από την επίσημη “αφήγηση”.

* Εκτός βέβαια από κάποιες οφθαλμοφανώς γελοίες και ανυπόστατες, όπως της Κούφιας Γης ή της …Επίπεδης : ο ρόλος τέτοιου είδους θεωριών είναι να χρησιμεύουν σαν μοντέλο για διασκεδαστικές παρομοιώσεις. Επιχειρώντας να ανοίξω, προ ετών κουβέντα για τα chem trails με ειδήμονα των αεροπλάνων, με είχε διακόψει γελώντας : “έλα τώρα, σε θεωρούσα σοβαρό άτομο… αυτά τα λέει ο Λιακόπουλος!”


5
(Visited 60 times, 1 visits today)

2 Comments

  1. stcigar April 17, 2021 at 11:14 am

    Ασχέτως πάντως από το βαθμό της όποιας εγκυρότητάς τους (μεταξύ μας δεν είναι καθόλου πιο ανόητες από τις καθιερωμένες απόψεις περί big bang ή κορωνοϊού) οι θεωρίες περί επίπεδης γης κλπ εκ της υπάρξεώς τους και μόνο δηλώνουν μια υγιή μεν αδέξια δε αντίδραση στο μονοπώλιο εξουσίας της αυτοαποκαλούμενης επιστήμης. Σε κοινωνικό επίπεδο βέβαια η επίδρασή τους είναι ανάλογη με τα σπασμωδικά χτυπήματα των “τρομοκρατών” ενάντια στο μονοπώλιο της κρατικής βίας, τουτέστιν άλλη μια δικαιολογία για επίταση της αστυνόμευσης.

  2. Oannes April 17, 2021 at 11:41 am

    Συμφωνώ. Και να προσθέσω ότι ακριβώς ένεκα της “υγιούς” επιστημονικής τους ανεπάρκειας, απολαμβάνω να τις διαβάζω. Ιδίως την περί Κούφιας Γης, διασυνδεόμενη με αναγνώσματα της παιδικής ηλικίας [“Ταξίδι Στο Κέντρο Της Γης”] ή μεταγενέστερα [“Η Επερχόμενη Φυλή”].
    Ένα από τα κομμάτια των MK-O [“November” από το πρώτο άλμπουμ] είχε γραφτεί μετά από ανάγνωση “ογκώδους” πραγματείας περί των θεωριών γύρω απ΄την Κούφια Γη, ιδωμένης μέσα από ένα …λαβκραφτικό πρίσμα. 😊

Leave a Reply