Τα τελευταία 2 χρόνια παρατηρείται ένα είδος “κινητικότητας” εναντίον των social media, σε ό,τι αφορά κυρίως τη χρήση τους από ανηλίκους. Η κινητοποίηση αφορά σε ηλικιακούς περιορισμούς, αλλαγές αλγορίθμων, λογοδοσίες πλατφορμών κοκ.
Σε χώρες όπως η Αυστραλία, η Αγγλία, η Γαλλία (φυσικά και η “δική μας”) οι κάτω από μια ηλικία χρήστες, βασικά τα 15, χάνουν τη δυνατότητα να έχουν λογαριασμό σε Instagram, Facebook, TikTok, YouTube, Snapchat, X, Reddit κ.ά.
Στις ΗΠΑ το σκηνικό είναι αγριότερο, περιλαμβάνον αγωγές / μηνύσεις από πολίτες, και πολιτείες ολόκληρες (δεκάδες τέτοιες έχουν μηνύσει την Meta για παραβίαση των διατάξεων περί συλλογής δεδομένων ατόμων 13 ετών και κάτω). Ένα από τα εργαλεία ελέγχου που προωθούνται νομοθετικά είναι η ηλικιακή επαλήθευση. Το πόσο αποτελεσματικό είναι αυτό δεν είναι της παρούσης.
Ως κάποιος που αρθρογραφεί εναντίον των “σόσιαλ” μίντια από την πρώτη στιγμή της ύπαρξης τους, εντυπωσιάζομαι από το διάστημα ενός τετάρτου του αιώνα που χρειάσθηκε για την παραπάνω ευαισθητοποίηση. Θυμάμαι να “πανηγυρίζω” προ δεκαετίας στον ΗΧΟ τις δηλώσεις του Sean Parker – παραιτημένου πρώτου πρόεδρου του Facebook – οι οποίες δε διέφεραν σε τίποτα απ’ τη δική μου προσέγγιση (“το πράγμα είχε σχεδιαστεί εξ αρχής για την εκμετάλλευση της …ευαλωττότητας του χρήστη” έλεγε ο SP, συνοδεύοντας την ανάλυσή του με δηλώσεις ενοχής & μετάνοιας). Ήμουν σίγουρος τότε ότι επέκειτο (και …πολύ είχε αργήσει) κάποια δραστηριοποίηση για τον τοξικό ρόλο οργανισμών όπως ο του Zuckerberg. Τίποτα δεν επακολούθησε.
Να είναι τόσο αργά τα αντακλαστικά μιας κοινότητας που υπερηφανεύεται ότι ζει μόνιμα στο μέλλον; Ή μήπως συμβαίνει κάτι άλλο;
Φυσικά και συμβαίνει …έτσι τουλάχιστον μου φαίνεται : η ξαφνική από μια στιγμή, συντονισμένη “επίθεση” στα social media / αποκλεισμός από αυτά των 15χρονων και κάτω, αποσκοπεί στη μεγιστοποίηση του συγκεκριμένου ηλικιακού target group για την …Τεχνητή Νοημοσύνη.
Δεν πρόκειται ακριβώς για δίκη προθέσεων. Το πράγμα είναι φανερό – άσχετα αν η επισήμανσή του ειναι απ΄τα πολλά που απουσιάζουν στο δημόσιο διάλογο : οι ίδιες πάνω – κάτω εταιρίες που έχουν προκαλέσει ανήκεστο βλάβη στην κοινωνία με τα social media, περνούν τώρα στην επόμενη φάση του σχεδίου. Σταθερά απευθυνόμενοι στους ίδιους μοναχικούς, ευάλωτους, διψασμένους για “σύνδεση” εφήβους …και όχι μόνο.
Θα πει κανείς : μα και στα chat boxes εφαρμόζονται regulations με ηλικιακά κριτήρια. Αυτό δεν είναι ακριβές : το banning εδώ αφορά αποκλειστικά στα “ρομαντικά” / “σεξουαλικά” bots και τα …A.I. companions (“ψηφιακοί χαρακτήρες σχεδιασμένοι για να προσφέρουν συναισθηματική στήριξη, προσωπική επικοινωνία και αίσθηση συντροφιάς”). Αυτό σημαίνει ότι, για τους έφηβους, τα chat boxes έρχονται συντεταγμένα ως mean business εναλλακτική της “πολιτισμικής” αφασίας του TikTok και του Instagram : είναι εδώ σαν εργαλεία μετατόπισης της προσοχής σε projects εκπαιδευτικά / τόνωσης της παραγωγικότητας.
Και τα social media είναι η αιχμή του δόρατος : μια γενικότερη κριτική αρχίζει να αναπτύσσεται για πρώτη φορά εναντίον του διαδικτυακού περιβάλλοντος στο σύνολό του, της υποκατάστασης από αυτό της πραγματικότητας, της κουλτούρας του κινητού (“όλα σε ένα, ένα για όλους”), του καπιταλισμού της επιτήρησης κτλ. κτλ. Αν τα διάβαζα αυτά τον πρώτο καιρό που “έβραζα στο ζουμί μου” θα ήμουν, ξανά, στα κάγκελα πανηγυρίζοντας.
Όχι τώρα : το όλον μοιάζει λιγότερο με, καθυστερημένη έστω, αλλά ειλικρινή κριτική, και περισσότερο, ξανά, με ένα είδος έμμεσης προπαγάνδας της Τεχνητής Νοημοσύνης. Στο κάτω-κάτω, τι είναι το διαδίκτυο; αγορά, μηχανή αναζήτησης, και μηχανή επικοινωνίας. Στο δεύτερο και το τρίτο φιλοδοξεί να τα καταφέρει καλύτερα η A.I. – ήδη τα καταφέρνει. Το μόνο που παραμένει στο παραδοσιακό διαδίκτυο είναι η …market παράμετρος. Ως πότε;